Waarom uw recht afhangt van uw postcode

342 keer het wiel uitvinden

Een gemeente biedt honderden producten en diensten aan: van parkeervergunning tot bijzondere bijstand. Voor elk daarvan moet een aanvraagproces bestaan — een formulier, een controle, een besluit. Een groot deel van die producten komt voort uit landelijke wetten die voor elke gemeente gelden. Toch ontwerpt elke gemeente die processen zelf.

Dat betekent: 342 organisaties die elk hun eigen formulierenwiel uitvinden, voor grotendeels dezelfde regels. Dat kost veel geld en veel capaciteit — en het levert overal nét een andere uitkomst op.

Grote en kleine gemeenten

Een goed digitaal aanvraagproces is werk voor specialisten. De teksten moeten begrijpelijk zijn, het ontwerp toegankelijk, de regels juridisch kloppend, en het geheel getest met echte gebruikers. Grote gemeenten hebben daar teams voor. Kleine gemeenten moeten hetzelfde leveren met een fractie van de mensen.

Dat is geen verwijt aan die gemeenten — het is een weeffout in hoe we het georganiseerd hebben. Van een gemeente met twintigduizend inwoners kun je niet verwachten dat ze dezelfde digitale slagkracht heeft als een grote stad. Maar de inwoner merkt het verschil wél: het ene loket is helder en snel, het andere onduidelijk en traag. Toegang tot je recht wordt zo afhankelijk van je postcode.

Omdenken: één keer goed, vanuit de wet

Als de wet voor iedereen gelijk is, waarom het aanvraagproces dan niet? Het kan ook anders: ontwerp het proces één keer goed — rechtstreeks vanuit de wettekst — en laat elke gemeente het gebruiken. Lokale keuzes blijven bestaan waar de wet daar ruimte voor laat: de eigen verordening bepaalt de lokale invulling, en die wordt in het model meegenomen.

Zo krijgt elke inwoner hetzelfde kwaliteitsniveau, of hij nu in een grote stad woont of in een klein dorp. En gemeenten besteden hun schaarse capaciteit niet aan het zoveelste formulier, maar aan de mensen die hun aandacht echt nodig hebben.

Dit is de kern van hoe Zendd werkt: het formulier volgt uit de wet — één bron voor de beslisregels, met ruimte voor lokaal beleid.